همراهی زنان و کودکان با امام حسین(ع) در کربلا، ریشه در تجربه تلخ شیعیان از سیاست گروگانگیری بنیامیه داشت. نمونههایی چون اسارت فرزندان زیاد بن ابیه، نشان میدهد این اقدام امام(ع)، تدبیری آگاهانه برای حفظ خاندان از ابزار فشار دشمن بود. مطلب پیش رو در همین رابطه تقدیم شما فرهیختگان می شود.
معاویه و جریان فکری بنیامیه برای تحقق اهداف و گسترش اندیشههای خود، از هیچ ابزاری فروگذار نمیکردند و به هر وسیلهای متوسل میشدند؛ از جمله به اسارت گرفتن زنان و کودکانِ مخالفان حکومت بنیامیه.
۱. به اسارت گرفتن فرزندان زیاد بن ابیه
وبعث مُعَاوِیَة بسر بْن أبی أرطاة إلی البصرة، وأمره بقتل من خالفه، وکان هواه مع علی، فلما قدم بسر البصرة أخذ بنی زیاد وهم عبید اللَّه وسلم وعبد الرحمن والمغیرة و (أبو) حرب ، وکانوا غلمانًا، فَقَالَ: لأقتلنکم أو لیأتینی زیاد
بسر بن ارطاه از طرف معاویه به سمت بصره فرستاده شد و به وی امر کرد که هر کسی مخالفت کرد او را بکشد، در حالی که زیاد بن ابیه از هواداران امام علی علیه السلام بود
زمانی که بسر بن ارطاه به بصره رسید، فرزندان زیاد بن ابیه را اسیر کرد؛ عبیدالله و سلم و عبدالرحمن، مغیره و حرب درحالی که جوان بودند، ابن ارطاه اعلام کرد اگر ابن زیاد نیایید شمارو میکشم
۲. آمنه بنت شرید همسر عمرو بن الحمق الخزاعی
عمرو بن حمق از یاران برجسته و وفادار امیرالمؤمنین علیهالسلام بود. معاویه با به اسارت گرفتن نزدیکان او، در پی اعمال فشار و زمینهسازی برای دستگیری عمرو بن حمق بود.
عن أبیه قالا لما قتل علیّ بن أبی طالب علیه السلام بعث معاویة فی طلب شیعته فکان فی من طلب عمر بن الحمق الخزاعی فراغ منه فأرسل إلی امرأته آمنة بنت الشرید فحبسها فی سجن دمشق سنتین
زمانی که امیرالمومنین علیه السلام به شهادت رسید: اصحاب امام علی علیه السلام توسط معایه تحت پیگیری قرار گرفتند یکی از کسانی که تحت تعقب معاویه قرار گرفت عمرو ین الحمق خزاعی بود، زمانی که عمرو بن الحمق از دست ایادی معاویه فرار کرد، معاویه همسر وی یعنی آمنه بنت الشرید را دستگیر کرد و دوسال در شام در زندان اسیر بود.
لامْرَأَتِهِ أَنْتِ طَالِقٌ فَإِنِّی لَا أُحِبُّ أَنْ یُصِیبَکِ بِسَبَبِی إِلَّا خَیْرٌ وَ قَدْ عَزَمْتُ عَلَی صُحْبَةِ الْحُسَیْنِ ع لِأَفْدِیَهُ بِنَفْسِی وَ أَقِیَهُ بِرُوحِی ثُمَّ أَعْطَاهَا مَالَهَا وَ سَلَّمَهَا إِلَی بَعْضِ بَنِی عَمِّهَا لِیُوصِلَهَا إِلَی أَهْلِه
زهیر بن قین به همسرش گفت: «تو طلاق داده شدهای، زیرا نمیخواهم بهسبب من چیزی جز خیر و نیکی به تو برسد. من تصمیم گرفتهام با حسین علیهالسلام همراه شوم تا جانم را فدای او کنم و با روح خود از او محافظت نمایم.» سپس اموالش را به او داد و او را به یکی از پسرعموهایش سپرد تا او را به خانوادهاش برساند.
* نتیجه گیری:
با توجه به سابقهی بنیامیه در اسارت گرفتن زنان و کودکان، امام حسین علیهالسلام بیم آن داشتند که در صورت همراه نبردن خانواده و همسران خود، بنیامیه آنان را به اسارت گرفته و از این طریق، ایشان را تحت فشار قرار دهند تا به بیعت با حکومت تن دهد. از همین رو، یکی از دلایل همراهی زنان و کودکان بنیهاشم با امام حسین علیهالسلام، پیشگیری از چنین اقدامی از سوی دشمن بود.
منابع:
۱. انساب الاشراف، ج۵،ص۱۸۹
۲. بلاغات النساء،ج۱،ص
۳: لهوف ص۷۲۶۴