در حالی که کمتر از یک ماه از آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران میگذرد، آمارهای منتشرشده از تحولی شگرف در درآمدهای نفتی کشور حکایت دارد.
جهش همزمان حجم صادرات و قیمت نفت در بازارهای جهانی، درآمد روزانه ایران را به بیش از 140 میلیون دلار رسانده است؛ رقمی که در مقایسه با پیش از جنگ، افزایشی بیش از 100 درصد را نشان میدهد، این تحول راهبردی، گامی مهم در جهت جبران کسری بودجه و رفع یکی از مشکلات ساختاری اقتصاد کشور محسوب میشود.
پیش از آغاز جنگ رمضان، صادرات نفت ایران در محدوده یک میلیون و 100 هزار بشکه در روز و با قیمت حداکثر 60 دلار انجام میشد، اما در شرایط کنونی و با مدیریت راهبردی کشور در عرصه میدانی و بهرهگیری از برگ برنده تنگه هرمز، میزان صادرات به حداقل یک میلیون و 500 هزار بشکه در روز و قیمت فروش به محدوده 100 تا 110 دلار افزایش یافته است،
این جهش همزمان در دو مؤلفه کلیدی صادرات نفت، نتایج قابلتوجهی را بههمراه داشته است، افزایش 50درصدی در حجم صادرات و حدود 80درصدی در قیمت هر بشکه، در مجموع درآمد روزانه کشور را از حدود 66 میلیون دلار به بیش از 140 میلیون دلار رسانده است، بهعبارت دیگر، ایران در شرایط پس از جنگ، بیش از دو برابر درآمد نفتی پیش از جنگ را تجربه میکند.
نکته حائز اهمیت آنکه این روند در یک ماه اخیر تثبیت شده است و نشانههایی از تداوم آن در ماههای آتی مشاهده میشود، این موضوع میتواند کمک جدی به جبران کسری بودجه دولت از محل صادرات نفت نماید، عدمتحقق درآمدهای نفتی پیشبینیشده در بودجه کشور، همواره بهعنوان یکی از مشکلات ساختاری بودجه و اقتصاد ایران مطرح بوده است، اما با تحقق درآمدهای کنونی، دولت امکان بیشتری برای تأمین هزینههای جاری و عمرانی کشور خواهد داشت.
نگاهی به بودجه نفتی 1405
بررسی قانون بودجه سال 1405 نشاندهنده رویکرد محافظهکارانه دولت در پیشبینی درآمدهای نفتی است. در بودجه سال 1404، درآمد دولت از محل نفت 604 هزار میلیارد تومان پیشبینی شده بود، اما با توجه به تحقق نیافتن بخش عمدهای از این رقم در عمل، دولت در لایحه بودجه سال 1405، برآوردی واقعبینانهتر ارائه داد و درآمد نفتی را در حدود 260 هزار میلیارد تومان تثبیت کرد، این رقم در مقایسه با بودجه سال 1404، کاهشی 56درصدی را نشان میدهد.
بهنظر میرسد اگر این روند تا پایان سال ادامه داشته باشد درآمدی نزدیک به 500 همت تنها از محل صادرات نفت عاید دولت خواهد شد، این موضوع جدای از سهم شرکت نفت و صندوق توسعه ملی خواهد بود.
در بودجه سال 1405، فروش روزانه حدود یک میلیون و 772 هزار بشکه نفت پیشبینی شده است و قیمت هر بشکه نیز با احتیاط و در حدود 54 دلار لحاظ شده است، این در حالی است که متوسط فروش نفت در سال گذشته با قیمت پایینتری انجام شد و این امر نشاندهنده نگاه محافظهکارانه دولت در تنظیم منابع بودجه بود. دولت با این رویکرد تلاش دارد از بروز کسری ناشی از عدمتحقق درآمدهای نفتی جلوگیری کند.
جهش درآمدهای نفتی پس از جنگ رمضان، یک فرصت تاریخی برای اقتصاد ایران محسوب میشود. افزایش 50درصدی حجم صادرات همزمان با افزایش حدود 80درصدی قیمت هر بشکه، درآمد روزانه کشور را از 66 میلیون دلار به بیش از 140 میلیون دلار رسانده است، این افزایش 100درصدی درآمدهای نفتی، ضمن تثبیت در یک ماه اخیر، توانسته است کمک شایانی به جبران کسری بودجه ساختاری دولت نماید.
گذار از شرایط پیش از جنگ با صادرات یک میلیون و 100 هزار بشکهای و قیمت 60 دلار به وضعیت کنونی با صادرات یک میلیون و 500 هزار بشکهای و قیمت 100 تا 110 دلار، یکی از بزرگترین جهشهای درآمدی در تاریخ اقتصادی ایران را رقم زده است، تداوم این روند منوط به حفظ ابتکار عمل راهبردی کشور در عرصههای میدانی و دیپلماتیک و نیز مدیریت هوشمندانه تنشها در منطقه خواهد بود.
